TÜRK DİLBİLGİSİ-I: SES VE BİÇİM BİLGİSİ

Ders Açıklaması

Türk dil bilgisine ilişkin temel kavramların tanıtımıyla başlanacak derste, bu bilim dalının çalışma konuları ve dili incelemede esas aldığı ilkeler aktarılacak. Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini belirleyebilmek için tipoloji ve akrabalık açısından yeryüzünde konuşulan dillerin kendi içinde bağlı olduğu ana grup ve alt kolların dökümü yapılacak. Türkçenin bağlı olduğu dil birliği içinde, diğer dillerle ortaklaşan ses, yapı, söz dizimi özellikleri örneklerle açıklanacak. Türkçenin oluşum şekline, söylenme sürelerine ve oluşum yerlerine göre sesleri ve bu seslerin yazı dilinde gösterimi tartışılacak. Ses uyumları ve çevresel faktörlere bağlı gerçekleşen ses değişmeleri belirlenen örnekler üzerinden gidilerek tanıtılacak. Türkçenin söz yapma ve kelime işletiminde görev alan ekleri işlenecek; eklerle söz varlığı arasındaki ilişki uygulamalarla desteklenecek. Türetim dışında kalan söz yapma yolları, belirlenecek örneklere göre sınıflandırılacak.

TÜRK DİLBİLGİSİ-I: SES VE BİÇİM BİLGİSİ

Değerlendirme Araçları (Aktif Dönem)

Değerlendirme öğesi tanımlanmamış.

Ders çıktıları

1. 01 Dil ailelerini sınıflandırır ve Türkçenin bu bağlamda diğer dillerle arasındaki ilişkilerini belirler.
2. 02 Konuşma ve yazı dili arasındaki ortak/farklı yönleri karşılaştırabilir.
3. 03 Türkçedeki ses değişimlerini kategorize eder.
4. 04 Türkçe ses sisteminin ögelerini analitik olarak inceleyebilir.
5. 05 Türkçede ses uyumlarını formüle eder.
6. 06 Türkçede vurgu ve tonlama gibi parçaüstü birimlerin dağılımını öngörür.

Ders Müfredatı

Referans Kitaplar & Ders Materyalleri

1. 01 Ergin Muharrem, Türk Dilbilgisi, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 1985
2. 02 Eker Süer, Çağdaş Türk Dili, Grafiker Yayınları, Ankara, 2003
3. 03 Nurettin Demir ve Emine Yılmaz. Türk Dili El Kitabı, Ankara, Grafiker, 2003.
4. 04 Koç, Nurettin, Yeni Dilbilgisi, İstanbul, 1996.

Ders Çıktıları

1. L01 1. Dil ailelerini sınıflandırır ve Türkçenin bu bağlamda diğer dillerle arasındaki ilişkilerini belirler. SOLO 4
2. L02 2. Konuşma ve yazı dili arasındaki ortak/farklı yönleri karşılaştırabilir. SOLO 4
3. L03 3. Türkçedeki ses değişimlerini kategorize eder. SOLO 4
4. L04 4. Türkçe ses sisteminin ögelerini analitik olarak inceleyebilir. SOLO 4
5. L05 5. Türkçede ses uyumlarını formüle eder. SOLO 3
6. L06 6. Türkçede vurgu ve tonlama gibi parçaüstü birimlerin dağılımını öngörür. SOLO 4

Program Çıktıları

1. P01 Psikolojinin temel alt alanlarını — biyolojik,gelişimsel, bilişsel ve klinik temelleri dahil olmak ama sınırlı olmamakla üzere — ve bunların diğer bilimsel disiplinlerle olan bağlantılarını anlama becerisi gösterir; psikolojide bilimsel araştırmaya çok disiplinli bir yaklaşımın değerini eleştirel biçimde değerlendirir.
2. P02 Psikolojik olguları araştırmak için bilimsel yöntemleri, araştırma tekniklerini, ölçme ve psikometrik ilkeleri (ör. güvenirlik, geçerlik, ölçek geliştirme/uyarlama) ve niceliksel/istatistiksel akıl yürütmeyi uygular; metodolojik güçlü yönleri, sınırlılıkları, yaygın akıl yürütme yanılgılarını ve sahtebilimin zayıflıklarını tanır.
3. P03 Psikolojik kavramları analiz etmek, teorileri (tarihsel ve felsefi gelişimleri dahil) değerlendirmek, bilgiyi sentezlemek ve bilişe ve davranışa ilişkin karmaşık problemleri çözmek için mantıksal, sezgisel ve yaratıcı düşünmeyi kullanır.
4. P04 Psikolojik teori ve bulguları uygulamalı alanlara (ör. iş dünyası, politika, klinik/danışmanlık bağlamları ve günlük yaşam) entegre eder; görüşme, gözlem ve vaka formülasyonu gibi temel uygulamalı becerileri uygulayarak, bireysel, örgütsel ve toplumsal uygulamaları bilgilendirecek anlamlı sonuçlar çıkarır.
5. P05 Psikolojik araştırma ve uygulamalardaki temel etik ilkeleri tanımlamak ve bu ilkeleri akademik, mesleki ve günlük bağlamlardaki ikilemlere eleştirel bir şekilde uygular.
6. P06 Bireysel farklılıkların (örneğin inançlar, değerler, geçmişler) davranış ve ilişkiler üzerindeki etkilerini tanımak; kültürlerarası ve kişilerarası çatışmaları önlemek veya çözmek ve kapsayıcı, saygılı etkileşimleri teşvik etmek için psikolojik bilgiyi kullanır.
7. P07 Kendi kendini düzenleme ve öz-farkındalık sergiler; psikolojik iyi oluşa, etkili zaman yönetimine, geri bildirimi yapıcı biçimde içselleştirmeye ve sürekli kişisel ve mesleki gelişime bağlılık gösterir.
8. P08 Kişi ve ekiplerle etkili bir şekilde çalışmak; sorumluluk, önyargı farkındalığı, çatışma çözme becerileri ve ortak hedeflere ulaşmada liderlik gösterir.
9. P09 Psikolojik bilgiyi yazılı ve sözlü olarak, akademik, profesyonel ve halka yönelik kitleler için açık ve uygun bir şekilde, kapsayıcı bir dil kullanarak ve araştırma bulgularını doğru bir şekilde özetleyerek iletişim kurar.
10. P10 Psikolojik bilgiyi araştırma, iş birliği ve yayma amacıyla bilgi ve iletişim teknolojilerini (yapay zekâ ve dijital medya dahil) sorumlu ve etkili bir şekilde kullanır.
11. P11 Değişen psikolojik bilgiye ve toplumsal ihtiyaçlara yanıt olarak yaşam boyu öğrenmeyi ve uyum sağlamayı benimser; küresel bakış açılarıyla ilgilenmek ve kültürlerarası farkındalık gösterir.

Pç-Dç Matrisi